بررسی چالش‌های بهره‌وری ابرپروژه‌های کشور در نشست تخصصی هم‌افزایی انجمن‌ها و اندیشکده‌ها
تأکید بر توسعه نهادی، ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری، مهندسی ارزش و یادگیری از شکست‌ها
نشست تخصصی «هم‌افزایی انجمن‌ها و اندیشکده‌های فراتخصصی در ارتقای بهره‌وری ابرپروژه‌ها (مطالعه موردی ۶۷ ابرپروژه کشور)» به مناسبت روز ملی بهره‌وری با حضور نمایندگان انجمن‌های تخصصی کشور، مدیران حوزه پروژه و بهره‌وری و فعالان اندیشکده‌ای 11 خرداد برگزار شد.
در این نشست، سخنرانان از منظرهای مختلف به بررسی عوامل مؤثر بر بهره‌وری ابرپروژه‌های کشور، چالش‌های موجود در نظام تصمیم‌گیری و اجرای پروژه‌ها و نقش انجمن‌های تخصصی در بهبود وضعیت موجود پرداختند.
توسعه فیزیکی بدون توسعه نهادی پایدار نیست
دکتر محمدحسین صبحیه، رئیس مرکز گواهینامه‌های بین‌المللی انجمن مدیریت پروژه ایران، با تأکید بر اهمیت توسعه نهادی، اظهار داشت که توسعه پایدار تنها از مسیر اجرای پروژه‌های عمرانی و فیزیکی حاصل نمی‌شود، بلکه نیازمند تقویت نهادها، قوانین، هنجارها و سازوکارهای اجرایی است.
وی با اشاره به تجربه کشورهای توسعه‌یافته، یادگیری مستمر، دریافت بازخورد و اصلاح فرآیندها را از مهم‌ترین عوامل ارتقای بهره‌وری دانست و افزود که یکی از چالش‌های جدی کشور، فاصله میان نظام‌های سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی، اجرا و تحویل پروژه‌هاست.
صبحیه همچنین نقش انجمن‌های تخصصی را در توسعه استانداردها، آموزش حرفه‌ای، اعتباربخشی و توسعه فرهنگ مدیریت پروژه برجسته دانست و بر ضرورت تعامل بیشتر میان سازمان‌های ملی، نهادهای حقوقی و انجمن‌های حرفه‌ای تأکید کرد.
صلاحیت مجریان و کارفرمایان؛ حلقه مفقوده بسیاری از پروژه‌ها
سیدجواد قانع‌فر، رئیس امور فنی و اجرایی مشاوران و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور، با اشاره به اهمیت نظام فنی و اجرایی کشور، توسعه نهادی را مؤثرتر از توسعه صرفاً فیزیکی دانست.
وی نقش انجمن‌های تخصصی را در مطالبه‌گری، شفاف‌سازی، ارتقای آگاهی عمومی و نظارت بر رعایت استانداردها مهم ارزیابی کرد و یکی از مشکلات اساسی پروژه‌ها را حضور مجریان و کارفرمایان فاقد صلاحیت حرفه‌ای و توانمندی مالی عنوان نمود.
قانع‌فر با اشاره به ابلاغ دستورالعمل تشخیص صلاحیت مجریان، از انجمن‌ها و نهادهای تخصصی خواست در ارزیابی صلاحیت‌ها و ارتقای کیفیت اجرای پروژه‌ها مشارکت فعال‌تری داشته باشند.
وی همچنین بر ضرورت شفاف‌سازی فرآیندهای تصمیم‌گیری، منابع مالی پروژه‌ها و جلوگیری از کلنگ‌زنی‌های غیرکارشناسی تأکید کرد.
بهره‌وری ابرپروژه‌ها؛ از کیفیت تصمیم‌گیری تا یادگیری از شکست‌ها
مهندس امیر حیدری، دبیر انجمن مدیریت کیفیت ایران، در سخنان خود نقش کیفیت را یکی از عوامل بنیادین ارتقای بهره‌وری ابرپروژه‌ها دانست و اظهار کرد:
«بخش قابل توجهی از اتلاف منابع در پروژه‌های کشور ناشی از ضعف در کیفیت تصمیم‌گیری، طراحی، اجرا و یادگیری سازمانی است.»
وی با اشاره به اینکه تجربه‌های ناموفق پروژه‌ها از ارزشمندترین منابع دانش مدیریتی محسوب می‌شوند، خاطرنشان کرد:
«در کشور ما معمولاً درباره پروژه‌های موفق صحبت می‌شود، اما شکست‌ها کمتر مستندسازی و منتشر می‌شوند. نتیجه این وضعیت، تکرار خطاهای مشابه و تحمیل هزینه‌های مجدد به کشور است.»
حیدری بر ضرورت ایجاد نظام ملی ثبت و انتشار درس‌آموخته‌های پروژه‌ها تأکید کرد و افزود که انجمن‌های تخصصی می‌توانند نقش مهمی در مستندسازی تجربه‌های موفق و ناموفق و تبدیل آن‌ها به دانش قابل استفاده برای پروژه‌های آینده ایفا کنند.
دبیر انجمن مدیریت کیفیت ایران همچنین با اشاره به مفهوم «کیفیت ۴.۰» و کاربرد فناوری‌های نوین در مدیریت پروژه‌ها اظهار داشت:
«هوش مصنوعی، تحلیل داده‌ها و فناوری‌های نوین زمانی اثربخش خواهند بود که داده‌های صحیح و تجربه‌های مستند در اختیار آن‌ها قرار گیرد. کیفیت ۴.۰ صرفاً استفاده از فناوری نیست، بلکه ایجاد نظام‌های هوشمند یادگیری و بهبود مستمر است.»
وی همچنین تأکید کرد که نقش انجمن‌ها باید از تمرکز صرف بر کیفیت محصول فراتر رفته و به ارتقای کیفیت سازمان‌ها، فرآیندها، تصمیم‌گیری‌ها و نظام‌های مدیریتی گسترش یابد.
مهندسی ارزش؛ ابزاری برای کاهش ریسک و افزایش بهره‌وری
حسن مهدی‌زاده، مدرس انجمن مهندسی ارزش ایران، با تشریح تجربیات اجرایی خود در پروژه‌های مختلف، مهندسی ارزش را ابزاری مؤثر برای کاهش هزینه‌ها، افزایش کیفیت، مدیریت ریسک و ارتقای تصمیم‌گیری دانست.
وی با ارائه نمونه‌هایی از پروژه‌های عمرانی و زیرساختی، از صرفه‌جویی‌های قابل توجه حاصل از اجرای مطالعات مهندسی ارزش سخن گفت و تأکید کرد که اجرای صحیح این رویکرد می‌تواند علاوه بر کاهش هزینه‌ها، موجب بهبود کیفیت و تسریع اجرای پروژه‌ها شود.
مهدی‌زاده همچنین بر اهمیت مستندسازی تجربیات و درس‌آموخته‌های پروژه‌ها تأکید کرد و آن را یکی از الزامات جلوگیری از تکرار خطاهای پرهزینه در پروژه‌های ملی دانست.
۶۷ ابرپروژه و چالش بهره‌وری در کشور
محمدرضا حدادی، مدیر اندیشکده حکمرانی بهره‌وری امیرکبیر، با ارائه نتایج بررسی ۶۷ ابرپروژه کشور طی ۲۵ سال گذشته، تصویری نگران‌کننده از وضعیت بهره‌وری پروژه‌های زیرساختی ارائه کرد.
وی با اشاره به فاصله زیاد میان فرضیات اولیه و نتایج واقعی پروژه‌ها، افزایش شدید هزینه‌ها و کاهش درآمدهای پیش‌بینی‌شده را از مهم‌ترین چالش‌های موجود عنوان کرد.
حدادی تأکید کرد که بسیاری از پروژه‌ها پس از سال‌ها اجرا هنوز به مرحله بهره‌برداری مؤثر نرسیده‌اند و ضرورت دارد نظام تصمیم‌گیری کشور به سمت غربالگری پروژه‌ها بر مبنای ارزش‌آفرینی واقعی و بهره‌وری حرکت کند.
وی همچنین نقش انجمن‌های علمی، تخصصی و اندیشکده‌ها را در ایجاد ارتباط میان دولت، دانشگاه، صنعت و جامعه حرفه‌ای بسیار مهم دانست و خواستار استفاده گسترده‌تر از ظرفیت این نهادها در فرآیند سیاست‌گذاری و اجرای پروژه‌ها شد.
جمع‌بندی نشست
سخنرانان این نشست در مجموع بر چند محور مشترک تأکید داشتند:
- ضرورت توسعه نهادی در کنار توسعه فیزیکی پروژه‌ها
- ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری و نظام حکمرانی پروژه‌ها
- استقرار نظام‌های ارزیابی صلاحیت حرفه‌ای
- توسعه مهندسی ارزش و مدیریت ریسک
- بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و رویکرد کیفیت ۴.۰
- مستندسازی و انتشار درس‌آموخته‌های پروژه‌های موفق و ناموفق
- تقویت همکاری میان انجمن‌های تخصصی، اندیشکده‌ها و دستگاه‌های اجرایی
شرکت‌کنندگان ابراز امیدواری کردند که استمرار چنین نشست‌هایی بتواند زمینه‌ساز شکل‌گیری همکاری‌های گسترده‌تر میان انجمن‌های تخصصی و نهادهای تصمیم‌ساز کشور در مسیر ارتقای بهره‌وری، کیفیت و اثربخشی ابرپروژه‌های ملی باشد.
نظرات بسته شده است.