بیست‌وچهارمین مراسم بزرگداشت روز ملی کیفیت با حضور جامعه تخصصی کیفیت و نمایندگان بخش خصوصی در اتاق ایران برگزار شد
کیفیت از تصمیم مدیران آغاز می‌شود؛ از حکمرانی و هوشمندسازی تا شایستگی حرفه‌ای
بیست‌وچهارمین مراسم بزرگداشت روز ملی کیفیت با شعار «کیفیت در گذار؛ بازاندیشی در مدیریت سازمان» و با حضور پررنگ علاقه‌مندان کیفیت، متخصصان، مدیران بنگاه‌ها، استادان دانشگاه و مسئولان و نمایندگان اتاق ایران، اتاق تهران و سازمان ملی استاندارد ایران برگزار شد. سه نشست تخصصی و آیین اختتامیه این رویداد، به بررسی یک مسئله مشترک اختصاص داشت: چگونه می‌توان کیفیت را به تصمیم‌های مدیریتی، توان حل مسئله و بهبود واقعی عملکرد سازمان‌ها پیوند زد؟
به گزارش روابط عمومی انجمن مدیریت کیفیت ایران، این مراسم روز ۱۸ آبان ۱۴۰۵ به همت انجمن مدیریت کیفیت ایران و در محل اتاق بازرگانی ایران برگزار شد. نشست‌های تخصصی از ساعت ۱۴:۳۰ تا ۱۶:۳۰ در سه محور «گذار از مدیریت کیفیت به حکمرانی کیفیت»، «گذار به کیفیت ۴.۰ و هوشمندسازی» و «گذار از آموزش به شایستگی؛ بازاندیشی در توسعه سرمایه انسانی» برگزار شدند و برنامه با آیین اختتامیه و تقدیر از همراهان و مروجان کیفیت ادامه یافت.
حضور فعال جامعه حرفه‌ای کیفیت در کنار مدیران صنعت و دانشگاهیان، فرصتی برای گفت‌وگو درباره فاصله میان شناخت مسائل و توان حل آن‌ها فراهم کرد؛ فاصله‌ای که سخنرانان، رفع آن را نیازمند تغییر در شیوه اداره سازمان، همکاری تخصص‌های مختلف و یادگیری در محیط واقعی کار دانستند.
حکمرانی کیفیت و مسئولیت مدیران
نشست «گذار از مدیریت کیفیت به حکمرانی کیفیت» به ریاست دکتر حسن فروزان‌فرد و با حضور محمدرضا نجفی‌منش، علیرضا کلاهی صمدی، دکتر کامران رضایی و دکتر غلامرضا رفیعی برگزار شد. پرسش اصلی این نشست، چرایی فاصله میان گسترش گواهینامه‌های مدیریت کیفیت و بهبود ملموس عملکرد بنگاه‌ها بود.
فروزان‌فرد با تأکید بر نقش هیئت‌مدیره‌ها و مدیران عالی، تحقق کیفیت را به باور مدیریتی، پاسخ‌گویی و توجه به منافع مصرف‌کنندگان پیوند زد. او توضیح داد که اگر نظام مدیریت کیفیت به تهیه مستندات و فعالیت محدود یک واحد تقلیل پیدا کند، نمی‌توان انتظار داشت بر تصمیم‌ها و نتایج کل سازمان اثر بگذارد.
نجفی‌منش با مرور تجربه استقرار نظام‌های مدیریت کیفیت در صنعت، از ضرورت حفظ نگاه یادگیرنده و استفاده عملی از این نظام‌ها برای بهبود تولید و رقابت گفت. رضایی نیز بر اعتبار حرفه‌ای ممیزی و گواهی‌دهی تأکید کرد و سنجش عملکرد فرایندها و کاهش هزینه‌های دوباره‌کاری و اتلاف را برای ارزیابی اثربخشی نظام کیفیت ضروری دانست.
رفیعی از منظر حقوقی، روشن‌بودن مسئولیت‌ها، هماهنگی نظام نظارت و حمایت مؤثر از حقوق مصرف‌کننده را از الزامات حکمرانی کیفیت برشمرد. کلاهی صمدی نیز با طرح تجربه‌های صنعتی، به اثر محیط رقابت، شیوه خرید و تصمیم‌گیری اقتصادی بر کیفیت پرداخت و توجه به ارزش و هزینه‌های دوره استفاده از محصول را در کنار قیمت اولیه مورد تأکید قرار داد.
کیفیت هوشمند با داده معتبر و همراهی انسان‌ها
در نشست «گذار به کیفیت ۴.۰ و هوشمندسازی» به ریاست دکتر فرشید شکرخدایی، دکتر مهدی محمدی، اشکان بنکدار شیرازی و فرزین فردیس درباره تغییر نقش مدیران کیفیت در عصر هوش مصنوعی سخن گفتند.
شکرخدایی تأکید کرد که مدیر کیفیت باید از مرحله طراحی فرایند در تصمیم‌گیری حضور داشته باشد. به گفته او، بلوغ نظام کیفیت را باید در توان پیشگیری از وقوع مشکل جست‌وجو کرد و برای رسیدن به کیفیت پیش‌بینانه، به داده‌های معتبر، یکپارچه و قابل استفاده نیاز است.
محمدی، استاد دانشگاه تهران، با تشریح تحول نقش مدیر کیفیت، بر ترکیب دانش تخصصی کیفیت با سواد داده، شناخت فناوری، اعتبارسنجی خروجی الگوریتم‌ها و رهبری تغییر تأکید کرد. او آغاز هوشمندسازی با سامان‌دهی داده‌ها و اجرای یک پروژه آزمایشی مشخص را زمینه‌ای برای یادگیری و توسعه کاربردهای موفق دانست.
بنکدار شیرازی با تمرکز بر ابعاد انسانی تحول، تعریف درست مسئله، قدرت تحلیل، قضاوت اخلاقی و مسئولیت‌پذیری را از شایستگی‌های ضروری دانست. او هشدار داد که واگذاری فعالیت به هوش مصنوعی، مسئولیت بررسی نتیجه را از انسان سلب نمی‌کند.
فردیس، مدیرعامل سرآوا و عضو هیئت‌رئیسه اتاق تهران، نیز کیفیت داده، حریم خصوصی، پراکندگی اطلاعات و مقاومت در برابر تغییر را از موانع اجرای کیفیت ۴.۰ برشمرد. او نقطه آغاز این مسیر را تشکیل تیمی همدل با هدف مشترک دانست و بر ضرورت آموزش کارکنان، شفافیت درباره هدف استفاده از فناوری و آمادگی خود مدیران برای تغییر تأکید کرد.
آموزش زمانی ارزش می‌آفریند که به توان انجام کار تبدیل شود
نشست «گذار از آموزش به شایستگی؛ بازاندیشی در توسعه سرمایه انسانی» به ریاست دکتر نسرین وفایی و با حضور دکتر خدایار ابیلی، دکتر سیدجواد مرعشی، دکتر حمید زراعت‌گر و دکتر علی هارون‌آبادی برگزار شد.
وفایی با اشاره به تغییر نیازهای مشاغل، توضیح داد که سابقه و دانش پیشین به‌تنهایی تضمین‌کننده توانایی فرد برای انجام وظایف تازه نیست. او پیشنهاد کرد به‌جای تمرکز بر تعداد دوره‌ها و ساعت‌های آموزش، فاصله میان شایستگی موردنیاز سازمان و توانایی واقعی کارکنان سنجیده شود. نیازسنجی مبتنی بر مسائل سازمان، مسیر یادگیری متناسب با هر فرد و استفاده از تجربه متخصصان داخلی، از محورهای الگوی مطرح‌شده توسط او بود.
ابیلی بر تعریف دقیق شایستگی‌های شغلی و توجه هم‌زمان به دانش تخصصی، مهارت‌های رفتاری و سواد دیجیتال تأکید کرد و یادگیری را زمانی محقق دانست که در نگرش، رفتار یا عملکرد فرد تغییری ایجاد شود. مرعشی نیز با تشریح تجربه صنعت، ارزیابی آموزش در محیط کار و پروژه‌های واقعی و پیوند آن با مدیریت عملکرد و مسیر پیشرفت کارکنان را ضروری خواند.
زراعت‌گر بر ارتباط مستمر دانشگاه و صنعت و طراحی آموزش متناسب با نیاز بنگاه‌ها تأکید کرد. هارون‌آبادی نیز ظرفیت هوش مصنوعی برای کمک به یادگیری و توسعه مهارت را تشریح کرد و بر حفظ تفکر مستقل، تعریف درست مسئله و نظارت انسانی بر نتیجه تأکید داشت.
شکرخدایی: توسعه کیفیت به رقابت و کیفیت زندگی وابسته است
در آیین اختتامیه، فرشید شکرخدایی، نایب‌رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران، با گسترش بحث از کیفیت کالا و خدمت به کیفیت زندگی ذی‌نفعان، بر توجه به تجربه مشتریان، کارکنان و دیگر گروه‌های مرتبط با سازمان تأکید کرد.
او با نقد حمایت‌های طولانی‌مدتی که انگیزه رقابت و بهبود را تضعیف می‌کنند، توسعه کیفیت را نیازمند رقابت، سرمایه‌گذاری و استفاده از فناوری‌های تازه دانست. شکرخدایی همچنین به اهمیت انتقال تجربه میان نسل‌ها و حفظ سرمایه انسانی پرداخت و یادآور شد که آینده کیفیت به شرایط کار، امکان یادگیری و انگیزه متخصصان نیز وابسته است.
قلاسی‌مود: حرکت به سوی مقررات فنی و نظارت متناسب با ریسک ضروری است
دکتر فرحناز قلاسی‌مود، معاون توسعه استانداردها و مقررات فنی سازمان ملی استاندارد ایران، به‌عنوان عالی‌ترین مقام حاکمیتی حاضر در همایش و متولی رسمی سیاست‌گذاری استاندارد در کشور، رویکرد و دکترین نوین این نهاد در نوسازی ساختار نظام کیفیت را تبیین کرد.
معاون سازمان ملی استاندارد ایران با اشاره به تدوین و تصویب «سند جامع و نقشه راه تحول نظام استاندارد و کیفیت کشور» تأکید کرد که شیوه‌های سنتی پایش دیگر پاسخگوی مقتضیات بازار امروز نیست. وی اظهار داشت:
«روش‌های سنتی کنترل کیفیت—از بازرسی انفعالی محصول نهایی گرفته تا پایش خطی فرایند تولید—به‌هیچ‌وجه پاسخگوی تحولات پرشتاب فناوری، زنجیره‌های پیچیده تأمین و تنوع محصولات مدرن نیست. در رویکرد نوین، بازتعریف مشخصی از وظایف صورت گرفته است: مسئولیت بنیادین کیفیت، ایمنی و سلامت محصول مستقیماً بر عهده خود تولیدکننده قرار دارد و مأموریت حاکمیت از مداخله فیزیکی و تصدی‌گرایانه، به نظارت هوشمند بر عملکرد و اعتبارسنجی خوداظهاری بنگاه‌ها تغییر می‌یابد.»
قلاسی‌مود با تشریح روند تاریخی دگرگونی استانداردهای ملی، مختصات چهار نسل تحول در این اکوسیستم را بدین شرح تشریح کرد:
نسل نخست؛ نقشه‌های فنی پایه: در این دوره، استانداردها صرفاً نقشه‌های فنی پایه‌ای برای یکنواخت‌سازی و تثبیت ویژگی‌های فیزیکی، ابعادی و مکانیکی کالاها بودند.
نسل دوم؛ استقرار استانداردهای اجباری: این رویکرد که از ابتدای دهه ۱۳۷۰ با هدف صیانت حداقلی از حقوق و سلامت مصرف‌کننده تثبیت شد، با وجود کارکردهای مثبت اولیه، توقف طولانی در آن باعث شد بنگاه‌ها صرفاً خود را به تطبیق صوری و حداقلی با معیارهای سخت‌گیرانه مقید کنند و انگیزه‌ای برای پیشتازی نداشته باشند.
نسل سوم؛ نظام مقررات فنی: مرحله‌ای که در آن جزئیات فنی و مهندسی فرایندها به خرد جمعی جامعه نخبگانی، مهندسی و صنعتی واگذار شده و دولت صرفاً الزامات بنیادین سلامت و ایمنی عمومی را تدوین می‌کند تا عرصه برای نوآوری بنگاه‌ها مسدود نگردد.
نسل چهارم؛ تنظیم‌گری هوشمند و خطرپایه: تکامل‌یافته‌ترین الگو که در آن عمق مداخله و نوع ارزیابی انطباق نهاد ناظر، با میزان ریسک و خطرات بالقوه کالا برای جامعه وزن‌دهی می‌شود؛ الگویی که در کنار حفظ سرسختانه ایمنی عمومی، چابکی فرایندی، کاهش هزینه‌های زائد اداری و جهش رقابت‌پذیری بنگاه‌های متعهد را تضمین می‌نماید.
انتصاریان: مسئولیت کیفیت بر عهده مدیریت عالی و همه مدیران سازمان است
در این مراسم، پیام تصویری مهندس فرزین انتصاریان، رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران، پخش شد. او با اشاره به شتاب تحولات فناوری و دشواری‌های محیط فعالیت بنگاه‌ها، معنای «کیفیت در گذار» را بازاندیشی در شیوه اداره سازمان و توجه به کیفیت کل سازمان دانست.
انتصاریان تأکید کرد: «مسئولیت کیفیت بر عهده مدیریت عالی و همه مدیران سازمان است؛ واحد کیفیت در تحقق آن نقشی تخصصی و پشتیبان دارد.» او کیفیت مدیریت مالی، منابع انسانی، تأمین و دیگر فرایندها را در تداوم تولید محصول و ارائه خدمت باکیفیت مؤثر دانست و از مدیران خواست هم‌زمان با مراقبت از کسب‌وکار، از سرمایه‌های انسانی آن حفاظت کنند.
رئیس انجمن با بیان اینکه این دوران «گذار» است، نه «بن‌بست»، بر حفظ امید، فرصت یادگیری و مشارکت کارکنان تأکید کرد. او توضیح داد که کاهش هزینه آموزش‌های کم‌اثر قابل دفاع است، اما قطع فرصت یادگیری در حوزه‌های موردنیاز آینده، می‌تواند هزینه‌های بیشتری به سازمان تحمیل کند.
در نگاه او، مهارت حرفه‌ای با تمرین در محیط واقعی، همراهی افراد باتجربه و دریافت بازخورد شکل می‌گیرد. همچنین یادگیری باید مدیران عالی را نیز دربر بگیرد؛ زیرا نمی‌توان از کارکنان انتظار تغییر داشت، در حالی که معیارهای تصمیم‌گیری و شیوه مدیریت ثابت بماند.
پنج جهت‌گیری انجمن برای پیوند کیفیت با عملکرد
انتصاریان در ادامه، پنج جهت‌گیری انجمن مدیریت کیفیت ایران را برای مواجهه با تحولات پیش رو تشریح کرد.
نخست، توسعه دانش و شایستگی حرفه‌ای از طریق یادگیری مبتنی بر پروژه و ایجاد ارتباط میان بنگاه‌های دارای مسئله، متخصصان باتجربه و افراد آماده یادگیری است؛ رویکردی که آموزش را به توان حل مسئله واقعی و بهبود عملکرد متصل می‌کند.
دوم، گسترش همکاری با سازمان ملی استاندارد ایران و دیگر نهادهای مرتبط، با هدف مشارکت بیشتر متخصصان در تدوین و بازنگری استانداردها و فعالیت کمیته‌های ملی و متناظر است. او شناسایی و معرفی متخصصان، انتقال تجربه و آماده‌سازی نیروهای تازه را از ظرفیت‌های انجمن برای این همکاری دانست.
سوم، تقویت آمادگی حرفه کیفیت برای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی است. به گفته او، شناخت کاربردهای مرتبط، محدودیت خروجی‌ها، حفاظت از اطلاعات و مسئولیت استفاده از فناوری باید بخشی از توانمندی حرفه‌ای اعضا باشد.
چهارم، توسعه دانش مدیران درباره کیفیت کل سازمان و ارتقای کیفیت حکمرانی شرکتی است. انتصاریان در همین زمینه از برنامه ایجاد مدرسه عالی کیفیت با دو جهت‌گیری «مدیریت کیفیت برای مدیران ارشد» و «مهندسی کیفیت برای متخصصان و کارشناسان» سخن گفت و از دانشگاه‌ها و نهادهای مرتبط برای طراحی و فراهم‌کردن زمینه اجرای این برنامه دعوت کرد.
پنجم، کمک به ارتقای اثربخشی خدمات حرفه‌ای در حوزه مشاوره، آموزش، ممیزی و گواهی‌دهی است. او پیشنهاد کرد سازوکاری مشارکتی، با معیارهای روشن و اتکا به شواهد، برای شناخت و تشویق عملکردهای اثربخش در این حوزه‌ها شکل بگیرد.
رئیس انجمن در پایان، نقطه آغاز همکاری را تعریف چند پروژه مشترک و قابل ارزیابی با مسئله روشن، مسئولیت مشخص و زمان‌بندی مورد توافق پیشنهاد کرد؛ پروژه‌هایی که نتیجه آن‌ها در توسعه شایستگی افراد، بهبود عملکرد سازمان و امکان استمرار همکاری دیده شود.
تقی‌زاده هرات: کیفیت باید در رفتار و تصمیم‌های روزمره جلوه پیدا کند
دکتر علی تقی‌زاده هرات، عضو هیئت علمی دانشگاه و مشاور مدیریت، در سخنرانی خود بر پیوند کیفیت با باور و رفتار حرفه‌ای تأکید کرد.
او توجه به منفعت جامعه و پایبندی به اصول را بخشی از مسئولیت سازمان‌ها دانست و کیفیت را موضوعی خواند که باید در تصمیم‌ها و عملکرد روزمره جلوه پیدا کند. در این نگاه، کیفیت زمانی معنا می‌یابد که تعهد حرفه‌ای در نحوه اداره سازمان و رابطه آن با جامعه قابل مشاهده باشد.
پیام باقری، نایب رئیس اتاق ایران عنوان کرد:
کیفیت باید به راهبرد ملی تبدیل شود | ثبات اقتصادی و مشارکت بخش خصوصی، پیش‌شرط ارتقای کیفیت است
پیام باقری، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، به‌عنوان ارشدترین مقام تشکل فراگیر بخش خصوصی کشور، ابعاد راهبردی کیفیت را در ارتباط مستقیم با حکمرانی کلان اقتصادی و سیاست‌های توسعه‌ای کشور تحلیل کرد.
نایب‌رئیس اتاق ایران با تصریح بر اینکه نگاه کارگاهی به مقوله کیفیت یک تقلیل‌گرایی زیان‌بار است، گفت:
«کیفیت در مرزهای سوله کارخانه متوقف نمی‌شود؛ این مفهوم بسیار پیش از ورود نخستین محموله مواد اولیه به انبار آغاز شده و مدت‌ها پس از خروج محصول نهایی و در طول چرخه مصرف ادامه دارد. امروز کیفیت تجلی مستقیم درستی تصمیم‌ها، ساختار حکمرانی شرکتی، انضباط مالی و شفافیت روابط اقتصادی در زیست‌بوم کسب‌وکار است.»
باقری با تشریح وضعیت متغیرهای بین‌المللی و ضرورت بازآفرینی منابع ثروت ملی افزود:
«در مناسبات جهانی، تکیه بر درآمدهای متکی به منابع طبیعی و رانت‌های سنتی جای خود را به ایجاد مزیت‌های پایدار رقابتی و زنجیره‌های ارزش داده است. اگر در پی دستیابی به رشد پایدار، ارتقای صادرات غیرنفتی و ماندگاری در زنجیره‌های ارزش جهانی هستیم، کیفیت باید از سطح پروژه‌های منفرد سازمانی به یک راهبرد حاکمیتی و ملی بدل شود.»
این فعال ارشد بخش خصوصی، «ثبات، شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری متغیرهای کلان اقتصادی» را فونداسیون شکل‌گیری سرمایه‌گذاری روی کیفیت قلمداد کرد و متذکر شد:
«هنگامی می‌توان از کارآفرین انتظار سرمایه‌گذاری بلندمدت روی برند، خلق ارزش و ارتقای استاندارد داشت که محیط سیاستی دارای پیش‌بینی‌پذیری و ثبات در مقررات باشد. در فقدان این شفافیت، بنگاه ناگزیر بخش اعظم توان و نقدینگی خود را صرفاً برای فرار از بحران‌های تحمیلی و مدیریت ریسک‌های روزمره هزینه می‌کند که ثمره آن افت کیفیت نهایی خواهد بود.»
باقری در خاتمه سخنانش، کیفیت و بهره‌وری را دو روی یک سکه خواند و یادآور شد که ارتقای راندمان ملی و خلق ارزش بیشتر بدون مصرف بی‌رویه منابع پایه، تنها از کانال نظام‌مندی رویه‌های کیفی، میدان‌دادن به تشکل‌های تخصصی در فرایند استانداردسازی و توجه تمام‌عیار به سرمایه‌های انسانی کارآمد محقق خواهد شد.
تقدیر از همراهان و مروجان کیفیت
در بخش پایانی مراسم، از همراهان و مروجان نهضت ملی کیفیت تقدیر شد. این بخش به پاس همراهی با فعالیت‌های توسعه کیفیت و تلاش برای گسترش دانش، تجربه و فرهنگ کیفیت برگزار شد.
در بخش پایانی مراسم، از همراهان و مروجان نهضت ملی کیفیت تقدیر شد. در این بخش، هلدینگ تخصصی راه و شهرسازی جناب مهندس زارعی معاون محترم هلدینگ به پاس حمایت از برنامه‌های انجمن مدیریت کیفیت ایران و تلاش برای توسعه کیفیت در مجموعه، و صنایع غذایی بیسکولارج «درنا» سرکارخانم مهندس رسولی به پاس همراهی و حمایت مستمر از فعالیت‌های انجمن و ترویج فرهنگ کیفیت مورد تقدیر قرار گرفتند. همچنین از دکتر علی تقی‌زاده هرات به پاس فعالیت در ارزیابی کیفیت و تعالی، آموزش دانشگاهی و انتقال دانش و تجربه به نسل‌های مهندسان و مدیران کیفیت، و مهندس امیررضا جراحی به پاس سابقه حرفه‌ای و تلاش در توسعه نظام‌های مدیریتی، کیفیت و تعالی سازمانی تجلیل شد. کامران نرجه، روزنامه‌نگار اقتصادی روزنامه اطلاعات، نیز به پاس فعالیت‌های رسانه‌ای و آگاهی‌بخشی درباره کیفیت، استاندارد، ایمنی و حقوق مصرف‌کننده مورد تقدیر قرار گرفت.
بیست‌وچهارمین مراسم بزرگداشت روز ملی کیفیت با تأکید بر پیوند دانش و عمل پایان یافت. مجموعه مباحث این رویداد نشان داد که بازاندیشی در مدیریت سازمان، از تصمیم مدیران و کیفیت حکمرانی آغاز می‌شود، با داده معتبر و کاربرد مسئولانه فناوری پیش می‌رود و با شایستگی، انگیزه و مشارکت انسان‌ها به نتیجه می‌رسد. دعوت رئیس انجمن به تعریف پروژه‌های مشترک و قابل ارزیابی نیز مسیری برای ادامه این گفت‌وگوها در محیط واقعی سازمان‌ها پیشنهاد کرد.
نظرات بسته شده است.