مدیریت کیفیت منابع انسانی در عصر دیجیتال؛ چالش «سندرم شیء درخشان»
تحول دیجیتال فرصتهای بزرگی برای منابع انسانی ایجاد کرده است؛ از اتوماسیون فرآیندها تا تحلیل دادهها و ارتقای فرهنگ سازمانی. اما در کنار این مزایا، یک چالش پنهان نیز وجود دارد: «سندرم شیء درخشان»؛ گرایشی که میتواند سازمانها را از اهداف اصلی دور و منابعشان را هدر دهد.
دکتر محمود شهرخی(عضو هیات علمی دانشگاه کردستان)
شیلان قطبی
- مقدمه
پیشرفتهای شگفتانگیز تکنولوژی و به ویژه تحول دیجیتال در دهههای اخیر بر تمامی بخشهای سازمان از جمله منابع انسانی تاثیرات شایانی داشته است و با وجود برخی چالشها نه تنها باعث افزایش بهره. و کارآمدی شده، بلکه نقش مهمی را نیز در توسعه کیفیت سازمانها ایفا میکند. در این مقاله یکی از پیامدهای ورود این فناوریها، تحت عنوان سندرم شیء درخشان، معرفی میشود.
- تحول مدیریت منابع انسانی، پیامد استفاده از ابزارهای دیجیتال
یکی از مهمترین دستاوردهای فناوریهای نوین اتوماسیون فرآیندهای تکراری مانند محاسبات حقوق و دستمزد، مدیریت حضور و غیاب و استخدام، توسط سیستمهای شناخته شدهای مانند SAP ، work day، success factor و Bamboo HR است که به راحتی و به صورت خودکار انجام میشود. همچنین سامانههای مدیریت منابع انسانی[1] امکان ثبت، تحلیل و ارزیابی دادههای کارکنان را به صورت لحظهای فراهم میکنند. این ابزارها به تصمیمگیریهای دقیقتر در زمینههای استخدام آموزش، ارتقا و ارزیابی عملکرد کمک میکنند.
- تحلیل دادهها و تصمیمگیری مبتنی بر داده
با استفاده از فناوریهای هوش مصنوعی(AI) و تحلیل دادهها، ارزیابی و بررسی رفتار کارکنان و در نتیجه آن، پیشبینی نرخ ترک کار (TURN OVER) و شناسایی نیازهای آموزشی میسر میشود.
- آموزش و توسعه با بهرهگیری از فناوری
فناوریهایی مانند واقعیت مجازی(VR)، روشهای آموزش کارکنان را متحول نموده است. بنابراین دسترسی افراد به منابع آموزشی افزایش یافته است. از سوی دیگر، رشد فناوری امکان کارکردن اعضای یک گروه از راه دور را به راحتی فراهم نموده است.
- نقش فناوریهای نوین در توسعه کیفیت منابع انسانی
تصمیمگیری مبتنی بر داده با استفاده از فناوریهای تحلیل داده به سازمانها کمک میکند تا با استفاده از KPI [2]های از پیش تعیین شده به ارزیابی سطح کیفی کارکنان بپردازد که در نتیجه، این امر موجب افزایش شفافیت و پاسخگویی در سازمان خواهد شد.
- ارتقا فرهنگ سازمانی
فناوریهای نوین از طریق ایجاد پلتفرمهای تعاملی و بهبود روند کار گروهی، منجر به بهبود ارتباطات داخلی و تقویت فرهنگ سازمانی بر پایه تعامل و نوآوری میشوند.
- مدیریت دانش
با گسترش فناوریهای مبتنی بر ابر[3] مانند Google workspace یا Share point فرآیند اشتراکگذاری دانش و همکاری بین تیمها افزایش پیدا میکند که در نتیجه آن، ثبت و به اشتراکگذاری دانش سازمانی به راحتی انجام میپذیرد.
- اینترنت اشیا (IOT)
در برخی صنایعIOT برای نظارت بر محیط کار مانند ایمنی یا بهرهوری تجهیزات استفاده میشود که به بهبود کیفیت فرآیندها کمک میکنند؛ به این معنا که باعث افزایش بهرهوری، کاهش ضایعات و بهبود استاندارهای کیفی میشود.
- چالشهای بکارگیری فناوری در منابع انسانی
استفاده از فناوریهای نوین و کنارگذاشتن روشهای سنتی مدیریت منابع انسانی مانند هر تحول دیگری، با چالشهای جدی روبرو است. چالشهایی همچون ادغام سیستمها، حفظ امنیت و حریم خصوصی، مقاومت کارکنان، نیاز به آموزش، هزینههای بالای نصب و نگهداری و لزوم انطباق با قوانین و وستورالعملها. در ذیل به دستهبندی برخی از این چالشها میپردازیم:
- چالشهای فنی
انتخاب گزینههای مناسب جهت ادغام فناوریهای جدید با سیستمهای موجود پروسهای زمانبر و مستلزم هزینههای بالا است و از همه مهمتر، باید از دادههای کارکنان در برابر تهدیدات سایبری محافظت کرد.
- چالشهای انسانی
فناوریهای جدید ممکن است باعث کاهش تعاملات انسانی در سازمان شود، از طرف دیگر، ورود فناوری به سازمان در برخی موارد باعث ترس از تغییر و یا مقاومت کارکنان در برابر یادگیری و شرایط جدید میشود.
- چالشهای استراتژیک
سرمایهگذاری در فناوری نیاز به تحلیل هزینه و سود دارد. از سوی دیگر، مهم است که فناوریهای جدید با قوانین داخلی و بینالمللی مانند قوانین حریم خصوصی سازگار باشد.
- سندرم شیء درخشان در منابع انسانی
سندرم شی درخشان(Shiny object syndrome) در منابع انسانی به وضعیتی اطلاق میشود که در آن ارکان سازمان به جای تمرکز روی اهداف اصلی و استفاده بهینه از ابزارهای موجود، به دنبال ابزارها یا اهداف جدید میروند که ممکن است آنها را از اهداف اصلی سازمان دور کرده، باعث کاهش بهرهوری و اتلاف منابع شود.
جذابیت ظاهری ایدههای نوین و تمرکز بیش از حد بر ترندهای جدید میتواند باعث تغییر سریع رویکردهای استعدادیابی و آموزشی شود که این امر موجب عدم توسعه کارکنان خواهد شد. از سوی دیگر، جذب ابزارهای جدید بدون بررسی دقیق باعث اتلاف منابع سازمان خواهد شد که مستلزم آگاهی و آموزش مدیران برای تشخیص مزایا و معایب هر ایده یا ابزار نوین، پیش از اجرا میباشد.
تنها تعیین اولویتهای شفاف منطبق بر برنامهریزیهای بلند مدت و اهداف استراتژیک و پایبندی بر آنها میتواند سردرگمیهای ناشی از سندرم شی درخشان را کاهش دهد.
- نتیجهگیری
فناوریهای نوین نه تنها نقش پشتیبان را در منابع انسانی ایفا میکنند بلکه با خودکار سازی فرآیندها موجب بهبود تصمیمگیری و ارتقا تجربه کارکنان میشود که خود عامل موثری در توسعه کیفیت و رقابت پذیری سازمان محسوب میشود. با این حال، موفقیت این فناوریها بستگی به پیادهسازی صحیح، آموزش کارکنان و توجه به مسائل اخلاقی و قانونی دارد.
[1] HRM Systems
[2] Key Performance Indicators
[3] Cloud-based
نظرات بسته شده است.