گزارش بیست و هفتمین گردهمایی انجمن مدیریت کیفیت ایران

تاثیر هوش مصنوعی بر ارتقای کیفیت کالا و خدمات

بیست و هفتمین گردهمایی انجمن مدیریت کیفیت ایران با موضوع “تاثیر هوش مصنوعی در ارتقای کیفیت کالا و خدمات” در تاریخ ۲۳ خرداد ۱۴۰۳ با حضور اعضای حقیقی و حقوقی انجمن، متخصصان و کارشناسان در محل سالن اجتماعات کارآفرینان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران برگزار شد.

دکتر فرشید شکرخدایی، نایب رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران، با اشاره به تفاوت‌های انقلاب صنعتی چهارم با انقلاب‌های پیشین گفت: تکنولوژی جایگزین انسان شده است. به زودی باید شاهد حذف کسب و کارهایی مانند مهندسی، حسابداری، تحقیقات بازار و تحلیل نمونه‌های آماری باشیم. او با اشاره به تحقیقات انجام شده در ۱۸ کشور افزود: “کودکان ۳ تا ۵ ساله به ربات‌ها نسبت به انسان‌ها عاطفه و اعتماد بیشتری دارند. هوش مصنوعی به طور خودکار، منظم، قابل اعتماد و قابل کنترل، داده‌ها را تولید می‌کند و فرآیند و برنامه‌ریزی تولید را کنترل می‌کند.”

شکرخدایی در پاسخ به سوال “آیا انسان حذف می‌شود؟”  تصریح کرد:هنوز خیر، زیرا ربات‌ها نیاز به آموزش، تعمیر و نگهداری دارند و فناوری هنوز به مرحله‌ای نرسیده است که ماشین‌ها بتوانند خودشان را تولید کنند.

دکتر یاسر احسان، دبیر کارگروه توسعه راهبری سیستم‌های مدیریت انجمن، افزود: “تعهد به یادگیری عمیق موجب موفقیت خواهد شد. یادگیری مهم‌تر از آموزش است. در یادگیری نگاه رو به بیرون نیست بلکه رو به درون است. انتقال از آموزش به یادگیری باعث شده که همه سازمان‌ها تبدیل به کلاس درس و محیط یادگیری شوند.”

دکتر علی سلماسی، دبیر کارگروه هوش مصنوعی انجمن مدیریت کیفیت ایران، خاطرنشان کرد: “کیفیت در حوزه‌های دیگر به قدری توسعه پیدا کرده است که حتی شرکت‌های مهاجرتی، املاک و مستغلات، دفاتر حقوقی و مشاوره به هوش مصنوعی روی آورده‌اند. اندیشمندان هوش مصنوعی به دنبال راهکاری هستند که چگونه از هوش مصنوعی استفاده کنند تا نیروی انسانی کمترین صدمه را ببیند.”

وی افزود: “هوش مصنوعی از دهه ۵۰ میلادی با بحث شبکه‌های عصبی مطرح شد و با پیشرفت پردازشگرها و افزایش داده‌ها، ماشین‌ها امکان یادگیری پیدا کردند. امروزه در مرز بین هوش مصنوعی و یادگیری ماشین هستیم.”

دکتر سلماسی گفت: هر چقدر حجم داده‌ها افزایش یابد، دقت عملکرد با استفاده از شبکه‌های بزرگ نیز بیشتر می‌شود. در صورتی که حجم داده‌ها کم باشد، استفاده از شبکه‌های بزرگ یا متوسط مقرون به صرفه نیست. یکی از لازمه‌های استفاده مؤثر از هوش مصنوعی، داشتن حجم داده‌های بالا و صحیح است. بنابراین، علاوه بر ارتقای زیرساخت‌ها و سخت‌افزارها، داده‌ها نیز اهمیت بسیاری دارند.

دبیر کارگروه هوش مصنوعی انجمن مدیریت کیفیت ایران، تصمیم‌گیری، رفتار شبیه انسان، یادگیری، رفتار منطقی و معقول و توانایی را ویژگی‌های مورد انتظار از هوش مصنوعی دانست و افزود: در حال حاضر هیچ تعریف مشخصی از هوش مصنوعی وجود ندارد؛ زیرا هر شخص با توجه به شناخت خود، هوش مصنوعی را تعریف می‌کند. “میل به تغییر و بهبود توانایی انسانی، نیروی محرکه هوش مصنوعی است.” و “حوزه‌ای از علوم که به ساخت ماشین‌ها برای عمل هوشمندانه می‌پردازد.” دو تعریف کلاسیک از هوش مصنوعی هستند.

وی همچنین گسترش وسیع داده‌های غیرساختاریافته مانند متن‌ها، تصاویر و سیگنال‌ها، پراکندگی جغرافیایی داده‌ها و گزارش‌های مبتنی بر تحلیل‌های چندوجهی را عواملی مؤثر در ضرورت استفاده از هوش مصنوعی دانست و عنوان کرد: امروزه بشر در حال گذار از هوش مصنوعی محدود به سمت هوش مصنوعی عمومی است. هوش مصنوعی محدود سیستم‌های کامپیوتری ماهر در حوزه‌های کاری خاص خود هستند. هوش مصنوعی عمومی نوعی فرضی از هوش مصنوعی است که می‌تواند در سطح هوش انسان عمل کند. دست‌یابی به هوش مصنوعی عمومی بالاترین مرحله دست‌یابی به هوش مصنوعی است.

دکتر حسن فروزانفرد، عضو هیات مدیره انجمن مدیریت کیفیت ایران، در پایان اشاره کرد: “داده‌ها عمدتا به صورت انسانی جمع‌آوری می‌شوند. اولین گام توسعه، ظرفیت‌های جمع‌آوری داده‌ها و اصلاحات در مکانیزم آن و تشکیل دیتابیس‌های قابل استفاده است. مفهوم کنترل کیفیت آماری در حال تغییر است. زمانی که از حسگرها استفاده کنیم، فرآیندی بدون وقفه و پشت سر هم صورت می‌گیرد و نظام کنترل کیفیت بدون خطا ارتقا پیدا می‌کند.”

نتیجه‌گیری

در این گردهمایی بررسی شد که هوش مصنوعی نقش بسیار مهمی در ارتقای کیفیت کالا و خدمات دارد. از جمله مزایای آن می‌توان به تولید خودکار داده‌ها، بهبود فرآیندها و برنامه‌ریزی تولید اشاره کرد. در عین حال، چالش‌هایی نیز وجود دارد، از جمله نیاز به آموزش و نگهداری ربات‌ها و تاثیرات احتمالی بر اشتغال انسانی. با توجه به این موارد، استفاده از هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار کمکی برای بهبود کیفیت باید با دقت و هوشمندی انجام شود.

فاطمه شریف
روابط عمومی انجمن مدیریت کیفیت ایران
عکاس:فاطمه شریف