کیفیت سازمانی؛ کلید موفقیت پایدار صنعت خودرو ایران

به گزارش روابط عمومی انجمن مدیریت کیفیت ایران، فرزین انتصاریان در کارگروه کیفیت زنجیره تامین صنعت خودرو انجمن مدیریت کیفیت ایران که با حضور نماینده مدیران کیفیت شرکت های خودرو ساز در تاریخ 20 دی 1404 برگزار شد، با اشاره به ضرورت تعریف یک راهبرد هماهنگ برای همه کارگروه‌ها در انجمن گفت: باید تصویر بلندمدت‌تری در ذهن داشته باشیم و ببینیم کجای صنعت جهانی ایستاده‌ایم.

وضعیت کنونی و چالش‌های بنیادی

وی با اشاره به اشتغال حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار نفر در این صنعت مشکل اصلی را در نوع نگرش مدیریتی دانست و مثال زد: زمانی به مدیرعامل یک خودروساز گفتم تا وقتی فکر می‌کنی ۱۸ هزار پرسنل داری و نه ۴۰۰ هزار نفر (شامل کلیه نیروهای مستقیم و غیرمستقیم زنجیره تأمین) صحبت از کیفیت بی‌فایده است. صنعت خودرویی با این نگرش به جایی نمی‌رسد.

دیدگاه به آینده و تحولات جهانی

انتصاریان با طرح پرسشی درباره «دورنمای» صنعت خودرو در آینده به تحولات شگرف جهانی اشاره کرد: صنعت خودرو در حال رقابت با شرکت‌هایی مانند گوگل است. خودروهای خودران در حال گسترش هستند و نمونه‌هایی مانند تسلا مدل‌های کسب‌وکار و حتی تعمیر و نگهداری را متحول کرده‌اند. در چین آسمان‌خراش‌ها در ۱۹ روز ساخته می‌شوند. آیا ما برای این آینده آماده‌ایم؟

وی افزود: پیش‌بینی من این است که در بازه 10 سال آینده، خودروهای خودران به‌طور گسترده جایگزین خواهند شد و این تنها یک تغییر فناورانه نیست، بلکه تحولی اجتماعی است که بر مشاغل، ترافیک، شهرسازی و فرهنگ تأثیر می‌گذارد.

کیفیت در عصر انقلاب صنعتی چهارم

رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران با تأکید بر نقش انقلاب صنعتی چهارم (دیجیتال)، گفت: در این انقلاب، کیفیت از نسل چهارم (تمرکز بر محصول) به نسل پنجم (کیفیت سازمانی و توجه به همه ذی‌نفعان از جمله جامعه و محیط زیست) حرکت کرده است. هدف فقط کاهش عیب محصول نیست، بلکه کاهش هزینه از طریق اتوماسیون، هوش مصنوعی، بینایی ماشین و کلان‌داده است.

وی هشدار داد: ما هنور درگیر مسائل اولیه مانند عیب‌یابی محصول هستیم، درحالی که دنیا از این مرحله عبور کرده. بزرگ‌ترین معضل صنعت خودروی ایران قیمت تمام شده بالا و بی‌برنامگی است، نه حقوق نیروی کار.

تغییر نگاه و نقش کارگروه تخصصی

انتصاریان خطاب به اعضای کارگروه‌ خودرو انجمن مدیریت کیفیت ایران تأکید کرد: ما در اینجا نباید درگیر مسائل پیش پاافتاده و روزمره شویم. نقش ما ارائه راهکارهای علمی، پژوهشی و بلندمدت است. ما باید دورنما ارائه دهیم و مسیر آینده را نشان دهیم. اینجا جایگاه پژوهشی و هدایت فکری است.

وی با بیان اینکه ما در جایگاه مدیرعامل خودروساز صحبت نمی‌کنیم که بگوییم «من این کار را می‌کنم» افزود: تأثیرگذاری بر بدنه دولتی و صنعتی با نقد مستقیم میسر نیست، بلکه با پژوهش، تولید محتوا و روشنگاری علمی حاصل می‌شود. ما مدافع بهبود و تعالی این صنعت هستیم، نه منتقد صرف. باید کمک کنیم تا همه اجزا بهتر شوند.

لزوم تغییر پارادایم از کیفیت محصول به کیفیت سازمانی

رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران تصریح کرد: صنعت خودروسازی کشور برای خروج از چالش‌های فعلی و همگامی با تحولات جهانی، نیازمند یک تغییر پارادایم اساسی از کیفیت محصول به کیفیت سازمانی است.

وی افزود: باید از نگاه سنتی و محدود به رفع عیوب فنی عبور کنیم و کیفیت را در تمامی فرآیندهای سازمان، از مدیریت زنجیره تأمین تا تأثیر بر جامعه و محیط زیست، تعریف کنیم. انتصاریان با بیان اینکه این گذار، یک الزام استراتژیک برای بقا در عصر صنعت چهارم محسوب می‌شود، تأکید کرد: آینده متعلق به خودروهای برقی، خودران و متصل است و ما برای رقابت در این عرصه، به زیرساخت‌های دیجیتال و نگرش سیستمی نیاز داریم.

درجا زدن صنعت خودروی ایران در کیفیت 3

رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران با اشاره به ضرورت کاهش هزینه تمام‌شده خاطرنشان کرد: راه حل اصلی، به‌کارگیری فلسفه‌هایی مانند تولید ناب و سیستم Just in time برای حذف اتلاف است، نه کاهش دستمزد نیروی کار.

وی گفت: متأسفانه صنعت ما هنوز در مرحله «کیفیت سه» یعنی تمرکز بر بازرسی و رفع عیب متوقف مانده، در حالی که باید به سمت «کیفیت چهار» با محوریت هوش مصنوعی و تحلیل داده، و نهایتاً «کیفیت پنج» با محوریت رفاه اجتماعی و توسعه پایدار حرکت کند.

حلقه مفقوده سازمان باکیفیت است

انتصاریان در بخش دیگری از سخنان خود، حلقه مفقوده را مدیر و سازمان باکیفیت عنوان کرد و اظهار داشت: سازمان بی‌کیفیت نمی‌تواند محصول باکیفیت تولید کند. این تحول نیازمند اراده‌ای راسخ و فراتر از تغییرات مقطعی مدیریتی است.

وی در پایان صحبت‌های خود بر نقش راهبردی انجمن مدیریت کیفیت به عنوان یک اتاق فکر مستقل تأکید و وظایفی چون آینده‌پژوهی، انجام پژوهش‌های کاربردی، ایجاد گفتمان بین ذینفعان و مستندسازی علمی مشکلات برای ارائه به سیاست‌گذاران را برای کارگروه‌های تخصصی برشمرد.

تحلیل: سخنان رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران نشان از یک نگاه تحول‌خواهانه در مواجهه با معضل دیرینه کیفیت در صنعت خودرو دارد. تأکید انتصاریان بر کیفیت سازمانی به جای کیفیت محصول به معنای عبور از درمان نشانه‌ها به سمت درمان ریشه بیماری‌های سازمانی است. موفقیت این نقشه راه منوط به همراهی و باور مدیران ارشد صنعت و فراهم آوردن بسترهای نهادی برای تبدیل انجمن مدیریت کیفیت از یک نهاد مشاوره‌ای به یک بازیگر اثرگذار در سیاست‌گذاری کلان است.